Borderline (deel 2)

Uit: Column Amigoe’s weekendbijlage Napa; 30-03-19; www.amigoe.com

Het vorige verhaal uit de Coachingspraktijk ging over de Borderline Persoonlijkheids Stoornis, kortweg ‘Borderline’ of ‘BPS’. Er werd in dit eerste deel -aan de hand van drie voorbeelden- geschetst hoe een ervaring met iemand met een mogelijke BPS eruit kan zien. Tevens werd duidelijk gemaakt dat BPS een complexe en belastende stoornis is voor zowel degene die eraan lijdt, als de omgeving. Er is namelijk sprake van heftige ‘emotie-regulatie’ problematiek. Dit keer gaan we dieper in op wat BPS en diens problematiek precies inhoudt; hoe BPS te herkennen, en: hoe ermee om te gaan. Maar eerst zijn hier weer even de drie coachees uit deel 1:

Zo waren daar Lana: de vriendelijke, attente, slimme coachee die na een iets te confronterend coachingsgesprek plotseling voor altijd wegbleef.

We hadden Claire, de coachee die last had van acute stemmingswisselingen, en die neigde naar alcoholmisbruik.

En er was de vriendin van coachee Bibi waarbij laatstgenoemde ineens heel fel en onredelijk werd bejegend door haar vriendin. Met als gevolg een boze vriendin die zich totaal afgewezen voelde door Bibi.

Bovenstaande drie dames hebben te maken met de BPS. Als coach en hulpverlener is het erg belangrijk om BPS tijdig te herkennen c/q signaleren, want dat vergemakkelijkt de juiste doorverwijzing of begeleiding aanzienlijk. Lana is niet meer teruggekeerd, maar de overige dames hebben de sessies tot een goed einde gebracht.

Claire en ik hebben openlijk gesproken over een hoogstwaarschijnlijke BPS, zeker ook omdat Claire ookal door een psycholoog op deze diagnose was gewezen. We maakten afspraken over alcoholgebruik tijdens sessies, en spraken af dat scheldbuien voortaan uit zouden blijven. We spraken eerlijk over de consequenties voor haar zoontje en voor haarzelf in werk- en privérelaties. Tijdens het uitvoeren van de technische kant van het werk ondervond Claire nauwelijks problemen; het zat hem in de communicatie n.a.v.het aangaan en onderhouden van de contacten. Wij werkten uitvoerig aan de verbetering hiervan, en Claire werd tevens doorverwezen om -naast Lifecoaching- in gerichte therapie te gaan om haar jeugdtrauma’s op het gebied van mishandeling te verwerken.

Bibi kreeg tijdens de coaching veel inzichten mee over wat de BPS precies inhoudt, zodat zij -enigszins voorzichtig- de draad weer op kon pakken met haar vriendin. Ze leerde daarbij om begrip te hebben voor het gedrag van haar vriendin, die n.a.v een zeer pijnlijke, onverwachte relatiebreuk extreme verlatingsangst, en uiteindelijk BPS had ontwikkeld. Bibi leerde ook om haar grenzen beter te bewaken, heel helder te zijn in de communicatie en de woede-uitbarstingen en stemmingswisselingen niet teveel op zichzelf te betrekken. De vriendschap hield stand, en de vriendin van Bibi zocht hulp bij een gespecialiseerde psychiater.

BPS tijdig herkennen bij jezelf of je omgeving is dus erg belangrijk, maar het is nog niet zo gemakkelijk omdat vele kenmerken bij veel mensen (in lichtere mate) voorkomen. Psychiater en psychotherapeut Dr. E. van Meekeren geeft hierover in workshops en boeken o.a. het volgende aan:

Mensen die hieraan lijden, overigens zowel mannen als vrouwen, zijn in veel gevallen heel sensitief, spontaan, attent en bezorgd, en hebben niet zelden goede banen en prima opleidings-achtergronden. Hierdoor valt het soms -bij oppervlakkig contact- niet op dat ze soms wel érg fel, emotioneel en dus niet adequaat kunnen reageren. Juist ook in situaties die doorgaans door de meeste mensen als niet al te zwaar of lastig worden bestempeld. Zo kan het gebeuren dat iemand met BPS in eerste instantie niet bij een psychiater of psychotherapeut terecht komt, maar bijv.bij een coach. Omdat ze wel vastlopen in liefdes,-, werk,- of vriendschapsrelaties, maar het ook weer niet zo is dat ze helemaal niet kunnen functioneren. Sterker nog: het komt vaak voor dat het bijv.op de werkvloer prima of zelfs uitstekend gaat. Het gaat vaak mis bij interpersoonlijke relaties, omdat daar vaak sprake is van emotionele- gehechtsheidsverbindingen.

BPS vindt zijn oorsprong hoofdzakelijk in traumatische gebeurtenissen uit de jeugd, in combinatie met aangeboren eigenschappen die veelal (maar niet altijd!) resulteren in ernstige vormen van hechtingsproblematiek. Denk daarbij bijv. aan vormen van emotionele en fysieke verwaarlozing- en misbruik door opvoeders of personen uit de omgeving. Sexueel misbruik, onverwachte verlating door ouders, excessief geslagen worden, ernstig gepest worden, babies en kinderen die niet getroost worden: het kunnen aanleidingen zijn om later de BPS te ontwikkelen.

BPS bestaat hoofdzakelijk uit ernstige probemen met:

  1. Reguleren van emoties (stemmingswisselingen, niet volgens een vast patroon reageren)
  2. Impulsitiviteit (Eerst doen, dan denken)
  3. Identiteitsproblemen (negatief zelfbeeld, eenzaamheid, leegte voelen)

Enkele kenmerken van BPS, die overigens ook in de DSM V (dat is het diagnostische en statistische handboek van mentale stoornissen, dat in o.a. in de psychiatrie wordt gehandhaafd), en op websites als www.borderlinedisorders.com en www.stichtingborderline.nl worden beschreven zal ik hieronder beknopt weergeven:

Instabiliteit; stemmingswisselingen; dreigen met zelfmoord; misbruik van stimulerende middelen (om de emoties onder controle te houden); zwart-witdenken; angsten; eetproblemen; slaapstoornissen; depressies; problemen op school/werk/in relaties (aantrekken/afstoten, doorlopend conflicten); manipulatief gedrag (uit angst voor afwijzing); bindings-of verlatingsangst.

Maar ook: sensitiviteit, attent zijn, zorgzaam en betrokken zijn, spontaan zijn, goed in je werk zijn, nooit saai en voorspelbaar zijn, heel open zijn.

Wat kun je doen als je bij jezelf of een ander BPS vermoed? Naast psychiatrisch onderzoek en gerichte therapȉeen (die er gelukkig steeds meer zijn om BPS-kenmerken aanzienlijk te verminderen) is het belangrijk om de omgeving erbij te betrekken, de storm-buien te leren beheersen, de mooie karaktertrekken te blijven zien, de eigen grenzen aan te geven en om in relatie met iemand met BPS niet alles op jezelf te betrekken. Gerichte coaching kan hierbij een waardevolle -aanvullende- rol hebben, voor zowel BPS-ers als hun omgeving. En onthoud: mensen met zgn. ‘stoornissen’ zijn geen wandelende labels; Ze zijn en blijven bovenal: mensen. En die zijn goed zoals ze zijn.

Borderline (deel 1)

Uit: Column Amigoe’s weekendbijlage Napa; 02-03-19; www.amigoe.com

Het is 18.50. De sessie begint pas om 19.00 en ik ben nog rustig bezig om de 1e coachingsessie van een nieuwe coachee voor te bereiden, als plotseling de bel gaat; Ze is er al. Voorbeeldig op tijd, keurig gekleed, en welgemanierd. Typisch Lana (*gefingeerde naam), zo weet ik nu.

Lana blijkt in de loop van de maanden ook lief, bescheiden, hoogopgeleid, welbespraakt, ambitieus en zeer attent te zijn. Met Kerst krijg ik een kaartje,met mijn verjaardag een cadeautje en met Valentijn een chocolade hartje. Ze is erg blij met mijn ondersteuning, zo geeft ze aan. “Eindelijk is er iemand die mij begrijpt”, verzucht ze. Ik ben oprecht blij voor haar, want ze heeft voor mij al -tevergeefs- vele hulpverleners bezocht. Dan speelt er ineens een vervelende situatie in haar nieuwe baan. Lana is verdrietig en boos tegelijk. Alles dreigt mis te gaan en ze geeft wat voorbeelden. Het valt me op dat ze ditkeer wel erg nadrukkelijk de schuld bij de ander legt, op alle fronten. We hebben hierover een coachingsgesprek als altijd, alleen ditkeer is de toon wat serieuzer en mijn vraagstelling wat meer confronterend. We nemen afscheid, en hebben buiten een mooi nagesprek. Ik wens Lana veel sterkte en zeg ‘tot ziens’, en ze knikt ter bevestiging. Ik heb Lana daarna nooit meer teruggezien.

Het is 20.00. Mijn coachee -laten we haar Claire noemen- en ik zitten lachend aan de thee, en nemen een aantal situaties door. Ik ken haar al jaren, via een traject voor haar werk. Ze is een poosje geleden als particuliere coachee teruggekomen. Terwijl we middenin het gesprek zitten staat ze op en pakt de fles wijn erbij. Ik kijk haar verbaasd aan; De combinatie ‘coaching en alcohol’ is bepaald geen gangbare. Ze excuseert zich, maar schenkt toch in. De fles is haar allerbeste vriend geworden, geeft ze – met een mix van schaamte en cynisme- aan. Een volgend gesprek blijft de wijnfles dicht, maar als het onderwerp op haar ex-man komt, begint ze van het ene op het andere moment te schelden en te schreeuwen. Net als bij de wijn, bespreken we wat er op dat moment met haar gebeurt. Ze kan met moeite haar volume naar beneden brengen; de woede en pijn richting haar voormalige geliefde zijn nog te groot. Pas na een halfuur is het weer mogelijk om een enigszins normaal gesprek met haar te voeren. Ze gaat verder alsof er niets gebeurd is, en vertelt vrolijk over haar zoontje, terwijl ze rustig een koekje eet.

Een coachee -we noemen haar Bibi- vertelde jaren geleden dat ze een gezellig bioscoop-uitje had gepland met haar vriendin die in het buitenland woonde. De vriendin net 50 geworden, en kwam vlak daarna naar het eiland, dus dat moest natuurlijk gevierd worden. Alles was al afgesproken, de coachee verheugde zich er erg op. Vlak vantevoren zegde de vriendin echter af; ze was ziek geworden. De coachee voelde zich zelf ook niet zo lekker, dus dat kwam haar stiekem wel goed uit. In de week daarna probeerde de vriendin een nieuwe afspraak met m’n coachee te plannen. De coachee had een erg drukke week en verexcuseerde zich tegenover haar vriendin. Ze gaf rustig aan dat ze niet kon op de voorgestelde datum. Haar vriendin reageerde boos via Whats App. Als de coachee haar niet belangrijk genoeg vond, dan hoefde het voor haar niet meer. Ze vertrok vervolgens weer naar het buitenland, m’n coachee vertwijfeld achterlatend met de vraag, wat ze nou toch in hemelsnaam verkeerd had gedaan…

Lana, Claire en de vriendin van Bibi, lijden aan de Borderline Persoonlijkheids Stoornis (BPS), kortweg Borderline genoemd.

Psychiater/psychotherapeut Dr. van Meekeren is gespecialiseerd in Borderline. Hij schrijft boeken en geeft regelmatig lezingen over het leren omgaan met Borderline, voor zowel de mensen die eraan lijden, als voor de mensen uit hun omgeving. Ook P. Mason & R. Kreger schreven er een boek over, ‘Leven met een Borderliner’ (2010). Het is maar goed ook dat er steeds meer informatie bekend wordt, want Borderline is een zeer complexe emotie-regulatie problematiek. Uiteraard vooral complex en belastend voor degenen die eraan lijden, maar ook voor hun omgeving en, in mindere mate, hun hulpverleners.

Toen ik alweer heel wat jaren geleden met Lana werkte, snapte ik haar reactie -van wegblijven en nooit meer iets van zich laten horen- in eerste instantie niet. Ik vroeg me af wat er nou precies was misgegaan in onze -altijd zo prettige- werkrelatie. Het duurde even voor ik doorhad dat ik te maken had met iemand met Borderline. Toch waren er al enkele signalen: de zorgzame, attente persoonlijkheid, de vele hulpverleners die haar niet hadden kunnen helpen, de plotselinge stemmingswisselingen, en het zwart/wit denken. Nadat ik me erin verdiept had, begreep ik, dat dit tekenen kunnen zijn van Borderline. Hierdoor kon ik veel beter en sneller signaleren wat er met Claire aan de hand was, en -zeer vermoedelijk- ook met de vriendin van Bibi. Zodat ik deze coachees vervolgens -waar nodig- door kon verwijzen, m’n manier van begeleiden kon aanpassen, en we gezamenlijk de coachings op succesvolle wijze konden afronden.

Hoe dat in z’n werk ging, en hoe je de BPS kunt herkennen bij jezelf of je omgeving, laat ik jullie graag weten in het eerstvolgende coachingsverhaal.

 

 

 

Comfortzone  

Uit: Column Amigoe’s weekendbijlage Napa; 02-02-19; www.amigoe.com

‘Ware groei begint, waar je Comfortzone eindigt’, Roy T. Bennet

Voor de éen is het altijd hetzelfde werk blijven doen, ookal wil ie stiekem iets anders. Voor de ander is het vast blijven zitten in die relatie die eigenlijk al jaren niet goed loopt. En voor weer een ander is het blijven wonen in dat huis met al z’n nare herinneringen, omdat dat is wat ie nou eenmaal kent. Of het is altijd op vakantie gaan naar dezelfde plek, of hetzelfde menu van de kaart bestellen. En dan heb je nog diegenen die nooit zullen gaan spreken voor een groep, ookal is dat een voorwaarde om je baan of hobby te kunnen uitoefenen. Comfortzones. We hebben ze allemaal.

Wat zijn jouw comfortzones? Je weet wel, die omstandigheden waarin jij je vertrouwd, of veilig voelt, of waaraan je helemaal gewend bent geraakt. Omstandigheden die, zo houd je je voor, niet teveel mogen veranderen. Want anders wordt het te eng. Te onbekend. Te spannend. Te avontuurlijk. Of gewoon: te ‘anders dan anders’. En dus blijf je vasthouden aan verkeerde gewoontes, onprettige situaties, foute relaties, saaie banen….

Ik moest hieraan denken toen ik onlangs voor een serie trainingen veelvuldig naar de andere (BES) eilanden moest reizen. Dat zou ik wel ‘even’ doen; ik was toch zeker ‘lekker avontuurlijk’ en’ zeer zelfstandig’ en, o ja, ook nog ‘wereldwijs’ ?

Tot op zekere hoogte is het antwoord daarop: Ja. Maar al snel kwam ik in mijn wanderlust mijn comfortzones tegen. Moest ik echt over die donkere gatenweggetjes rijden naar dat afgelegen resort op een onbekend eiland in een onbekende huurauto? Waarom niet fijn een taxi nemen?

En waarom moest ik nou zonodig ingewikkelde protocollen terplekke vertalen in andere talen, Nederlands is wel zo gemakkelijk. En: vond ik dat eigenlijk wel écht zo leuk, om in m’n eentje allerlei restaurants te bezoeken? Ik kon ze natuurlijk ook gewoon vermijden.. En kon ik eigenlijk nog wel zonder mijn kopje versgezette espresso of lactose-vrije Latte Macchiato in de avonduren? ‘Als ik lekker thuis blijf hoef ik dit niet te missen’, dacht ik nog…

Maar ik heb het gedaan, en het is me al met al enorm meegevallen hoor; ik heb er zelfs veelvuldig van kunnen genieten. Maar het is – ook voor mij- een feit gebleken: nergens kom je je comfortzones – of het gebrek daaraan-zo tegen als tijdens het reizen naar onbekende oorden.

Eerst is het wennen, balen, afzien en doorzetten, maar.. dan heb je later dus wél iets om trots op te zijn! Je hebt weer een mooi verhaal voor op verjaardagen, en vooral: je groeit er zo van. Omdat je jezelf zo goed leert kennen, wanneer je iets doet wat buiten je veilige, vertrouwde gebied ligt.

Zo heb ik in de achterliggende jaren geleerd om: trainingen te geven, als kattenmens met een hond om te gaan, voor grote, zakeijke groepen te spreken, tv-interviews te geven, groene smoothies te drinken, handgeschept papier te maken, vaker spontaan ‘ja te’ zeggen, te helpen met bouwplannen ontwikkelen, zelf decoraties te maken, en vaker op m’n rug te zwemmen (met het risico van nat haar en water in m’n oren, brrrrr!).

En dat allemaal door gewoon uit m’n routine en angst te stappen, ‘Ja’ ipv ‘Nee’ te zeggen, en nieuwe dingen uit te proberen. Plons, de diepe zee in.

Als coach zeg ik het zo vaak tegen m’n coachees: Waarom doe je iets niet? Wat weerhoudt je van het doorvoeren van een positieve verandering? Wat houdt je nou precies tegen? Wat is het ergste dat er kan gebeuren? Waar vrees je voor?

Maar ze vrezen allemaal voor het verlaten van die bekende, vertrouwde maar o zo saaie comfortzone. En ik begrijp dat best.

Maar het is een feit dat je jezelf en je groei beperkt door altijd alles bij het oude te laten. Niet iedereen hoeft nu ineens te gaan bungyjumpen: het gaat imners niet om thrillseeking, maar om de veilige bakens een stukje te verzetten. Een keer alleen op reis gaan, uit die routinebaan stappen, een nieuwe relatie aangaan, iets anders op het menu bestellen, sorry leren zeggen, een opera beluisteren, je uitdrukken in een andere taal, of – ditkeer echt- wekelijks gaan fitnessen.

Dus wie doet er mee aan de 2019- challenge: ‘Stap eens uit je Comfortzone, en in het Onbekende!’ Ik ben benieuwd wat voor een mooie verhalen en ervaringen dat gaat opleveren…

Niki blogt

Zo is het (en niet anders)

  Ik sta op en rek me eens goed uit. Traag sjok ik naar de badkamer. Ik ben geen ochtendmens. Eenmaal daar overzie ik al snel het ‘rampgebied’: overal water,... Lees verder →